Box 3 is het deel van de inkomstenbelasting waaronder spaargeld, beleggingen en ander vermogen vallen. Tot voor kort rekende de Belastingdienst met een fictief rendement, een aanname over wat u met uw vermogen zou verdienen, ongeacht wat u werkelijk verdiende. De Hoge Raad oordeelde in 2021 dat dit systeem onrechtmatig was.
Het nieuwe stelsel, dat de Tweede Kamer op 12 februari 2026 aannam, werkt anders: u betaalt belasting over wat u werkelijk verdient. Voor spaargeld betekent dat belasting over de rente die u daadwerkelijk ontvangt. Het voorgestelde tarief is 36 procent, maar het definitieve percentage wordt pas vastgesteld in het Belastingplan 2027. Belangrijk voor spaarders: er geldt een heffingsvrij resultaat van €1.800 per persoon per jaar. Over dat eerste deel van uw rendement betaalt u geen belasting. De beoogde ingangsdatum is 1 januari 2028, al staat die datum onder druk, omdat de Eerste Kamer het wetsvoorstel nog niet heeft aangenomen.
De Eerste Kamer heeft kritische vragen gesteld en dringt aan op verzachtingen. Het grootste struikelblok: het voorstel belast ook ongerealiseerde winsten. Dat zijn papieren winsten op beleggingen die nog niet zijn verkocht. Een meerderheid in de Tweede Kamer wil dat pas bij daadwerkelijke verkoop belasten. De Eerste Kamercommissie heeft het wetsvoorstel aangemeld voor plenaire behandeling op 30 juni 2026. Staatssecretaris van Financiën Eelco Eerenberg werkt aan mogelijke verzachtingen. Als aanpassingen haalbaar zijn, volgt een novelle via het Belastingplan 2027.
Voor spaarders is dit minder urgent dan voor beleggers: rente op een spaarrekening is altijd al een reëel, ontvangen bedrag. Papieren winsten spelen bij spaargeld geen rol. Maar de discussie raakt wel het bredere stelsel waaronder uw spaargeld valt.
Op 25 juni 2026 doet de Hoge Raad uitspraak in twee box 3-zaken over niet-bezwaarmakers: mensen die destijds geen bezwaar maakten tegen hun aanslag over de jaren 2017 tot en met 2020 en nu alsnog compensatie claimen via het Kerstarrest. Zowel de lagere rechters als advocaat-generaal Pauwels adviseerden de beroepen ongegrond te verklaren. De kans op compensatie voor deze groep lijkt daarmee beperkt. De uitspraak geldt voor alle niet-bezwaarmakers tegelijk en raakt een groot aantal belastingplichtigen.
Naast de binnenlandse discussie komt er druk van buiten. Eurocommissaris Wopke Hoekstra presenteerde onlangs een conceptvoorstel dat de regels voor dividendbelasting tussen bedrijven ingrijpend wil versoepelen. Momenteel geldt een vrijstelling van dividendbelasting alleen bij aandelenbelangen van minimaal 10 procent. Onder het nieuwe voorstel verdwijnt die drempel volledig: alle aandelenbelangen tussen bedrijven zouden vanaf 2028 zijn vrijgesteld.
Het gevolg, zo stellen fiscale experts, is dat beleggen vanuit een bv fiscaal aanzienlijk aantrekkelijker wordt dan particulier beleggen in box 3. Hoogleraar fiscaal recht Jan van de Streek noemt het voorstel "echt heel radicaal" en voorspelt dat dit het draagvlak van box 3 ondermijnt.
Of het voorstel er in deze vorm komt, is onzeker. Voor belastingwijzigingen op Europees niveau is de instemming van alle 27 lidstaten vereist. Dat is zelden eenvoudig, zeker niet voor landen die al kampen met hoge begrotingstekorten.
De discussies in Den Haag en Brussel gaan grotendeels over beleggers en bv-constructies, niet over de gewone spaarder. Maar ze raken wel het stelsel waaronder uw spaargeld valt.
Wat nu al zeker is: onder het nieuwe box 3-stelsel betaalt u belasting over de rente die u werkelijk ontvangt op uw spaarrekening. Geen fictief rendement meer, maar een heffing over wat u daadwerkelijk krijgt. Over de eerste €1.800 aan rendement per jaar betaalt u niets. Dat is voor de pure spaarder een verbetering ten opzichte van het oude systeem.
Wat nog onzeker is: of het stelsel per 1 januari 2028 ingaat zoals nu voorgesteld, of dat de behandeling in de Eerste Kamer en de novelle-discussie leiden tot verdere aanpassingen. En of het Brusselse voorstel, als het doorgaat, op termijn de verhoudingen tussen beleggen via een bv en particulier sparen verder verschuift.
Ayvens Bank volgt de ontwikkelingen rond box 3 op de voet. Wilt u de actuele stand van zaken lezen? Bekijk de tijdlijn van de Rijksoverheid over het nieuwe box 3-stelsel, de behandeling in de Eerste Kamer of de analyse van Accountancy van Morgen over het Brusselse voorstel.
