
Nadenken over later of over situaties waarin je zelf geen beslissingen meer kunt nemen, schuiven we het liefst zo lang mogelijk voor ons uit. Toch geeft het veel rust als je belangrijke zaken voor je vermogen, je dagelijkse financiën en je medische wensen op tijd vastlegt. Maar wat kun je gratis zelf op papier zetten, en waarvoor ga je naar de notaris? We zetten de mogelijkheden en de kosten voor een testament, een levenstestament en een wilsverklaring voor je op een rij.
Een testament kost bij de notaris doorgaans enkele honderden euro's of meer, waarbij Notaris.nl een gemiddeld startbedrag noemt van ongeveer €650 inclusief btw. Wil je alleen bepaalde persoonlijke spullen nalaten of je uitvaartwensen vastleggen? Dan kun je dat gratis zelf doen met een codicil. Verderop lees je hier meer over.
Met een testament leg je officieel vast hoe je wilt dat je nalatenschap wordt verdeeld na je overlijden. Je bepaalt bijvoorbeeld wie je erfgenamen zijn en wie wat krijgt. Daarbij moet je wel rekening houden met wettelijke regels. Heb je geen testament, dan bepaalt de wet hoe je nalatenschap wordt verdeeld.
Wil je alleen vastleggen wie na jouw overlijden een specifiek sieraad, kledingstuk, boek of meubelstuk krijgt? Dan hoef je daarvoor niet naar de notaris, maar kun je gratis een codicil opstellen. Ook je uitvaartwensen kun je zonder notaris vastleggen in een eigenhandig geschreven, gedateerde en ondertekende verklaring.
Maar let op: met een codicil kun je geen geldbedragen, huis of auto nalaten en ook geen erfgenamen voor je totale vermogen aanwijzen. Om het document rechtsgeldig te maken, moet je aan drie eisen voldoen:
Bewaar het codicil thuis op een veilige plek of geef het in bewaring bij een notaris, en vertel je naasten waar het te vinden is.
Wil je jouw volledige nalatenschap regelen, afwijken van de wet, geldbedragen nalaten of een executeur aanwijzen? Dan ga je voor een testament naar de notaris.
Nederlandse notarissen bepalen hun eigen tarieven. De kosten hangen dus af van het kantoor dat je kiest, jouw persoonlijke situatie en hoeveel advieswerk er nodig is. Zo valt een testament voor een samengesteld gezin of een ondernemer vaak duurder uit dan een eenvoudig basis-testament. Tarieven starten meestal vanaf circa €650.
Vraag vooraf een schriftelijke offerte op bij een of meerdere kantoren en controleer daarin:
Het verschil tussen een testament en levenstestament is dat een gewoon testament pas geldt ná je overlijden, en een levenstestament bedoeld is voor situaties tijdens je leven. Je geeft hiermee een vertrouwenspersoon een volmacht om namens jou te handelen, bijvoorbeeld wanneer je dat zelf door ziekte, een ongeval of dementie niet meer kunt, of vanaf een ander moment dat je in de akte vastlegt.
Voor een notarieel levenstestament betaal je meestal enkele honderden euro's of meer, afhankelijk van het notariskantoor en je wensen. Een onderhandse volmacht kun je ook gratis zelf schrijven, maar zo'n zelfgemaakt document wordt niet automatisch door elke organisatie geaccepteerd.
Wettelijk gezien is een notaris niet voor elke volmacht verplicht, maar een zelfgeschreven document heeft een belangrijk risico: voor het aanmelden van een algemene volmacht of levenstestament vragen banken en het Kadaster regelmatig om een notariële akte. Vraag daarom altijd vooraf welke eisen gelden voor de handelingen die jouw gevolmachtigde moet kunnen verrichten.
Bij een notarieel levenstestament beoordeelt de notaris bovendien of je begrijpt wat je vastlegt en de gevolgen overziet, wat een belangrijke waarborg is tegen misbruik.
Laat je een gewoon testament en een levenstestament tegelijk opstellen? Informeer dan of het kantoor een combinatietarief aanbiedt. En geef betrokkenen altijd zelf een kopie van de afspraken die zij nodig hebben, want een bank of arts kan het notariële register niet inzien.
Tip
Wil je voor dit soort notariskosten of andere plannen voor later alvast een bedrag reserveren? Met Flexibel Sparen zet je eenvoudig geld opzij in overzichtelijke digitale spaarpotjes.
Een wilsverklaring gaat niet over je vermogen, maar over welke medische zorg en behandelingen je wel of niet wilt ondergaan als je daar zelf niet meer over kunt beslissen, en wie dan jouw zorgvertegenwoordiger is.
Een wilsverklaring (in de zorg vaak een ‘medische wilsverklaring’ genoemd) kost niets: je kunt dit document volledig gratis zelf opstellen en zonder verplicht eigen risico bespreken met je eigen huisarts.
Goed om te weten: een arts moet een schriftelijk behandelverbod (zoals niet-reanimeren) in principe respecteren. Een behandelwens geeft daarentegen geen automatisch recht op een behandeling: de arts beoordeelt of die medisch zinvol is. Een schriftelijk euthanasieverzoek is een afzonderlijk document en geeft evenmin recht op uitvoering.
Op Thuisarts.nl vind je gratis een onafhankelijke uitleg van huisartsen om je verklaring zelf op papier te zetten. Zorg er in elk geval voor dat je:
Wat je gratis zelf kunt opstellen en waarvoor je naar de notaris gaat, verschilt dus per document:
| Document | Zelf opstellen | Met professionele ondersteuning |
| Testament | Niet zelfstandig te regelen voor je gehele nalatenschap; hiervoor ga je naar de notaris. | Enkele honderden euro's of meer (indicatie Notaris.nl: vanaf circa €650 incl. btw), afhankelijk van je situatie en het kantoor. |
| Codicil | Gratis zelf met de hand te schrijven, te dateren en op elke pagina te ondertekenen. Voor bepaalde persoonlijke spullen; ook uitvaartwensen kun je zelf schriftelijk vastleggen. | Je kunt het document bij een notaris in bewaring geven; vraag vooraf naar eventuele kosten. |
| Levenstestament of volmacht | Zelf opstellen kan, maar acceptatie door instanties, bijvoorbeeld een bank is niet gegarandeerd. | Enkele honderden euro's of meer bij de notaris, afhankelijk van de omvang van de akte en het kantoor. |
| Wilsverklaring | Gratis zelf op te stellen; een notaris is niet nodig. | Bespreken met je eigen huisarts valt onder de basisverzekering zonder verplicht eigen risico. Voor andere hulp kunnen kosten gelden. |
Een testament, een levenstestament en een medische wilsverklaring vullen elkaar aan, maar vervangen elkaar niet. Door hier op tijd bij stil te staan en je wensen te bespreken met je naasten en je arts, schep je rust en duidelijkheid. Zet deze week bijvoorbeeld alvast een eerste kleine stap: bespreek thuis wat jullie belangrijk vinden en lees je rustig in over de onderdelen die je wilt vastleggen.
Let op
Dit artikel biedt algemene informatie om je op weg te helpen. Omdat elke persoonlijke, financiële en medische situatie anders is, raden we je aan om voor jouw specifieke keuzes altijd advies in te winnen bij een notaris of je arts.